“Μαμά μην κλαις, θα τα λέμε στο Skype…”

Διαβάζω στην ηλεκτρονική έκδοση του Έθνους: “Αν είναι αλήθεια ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται είτε ως φάρσα είτε ως τραγωδία, στην περίπτωση της Ελλάδας ισχύει σαφώς το δεύτερο. Εγκλωβισμένη στη δίνη της κρίσης και με την ανεργία να σπρώχνει στο περιθώριο στρατιές νέων, η χώρα βλέπει για μια ακόμα φορά το παραγωγικό της δυναμικό να μεταναστεύει, αναζητώντας ένα καλύτερο αύριο στην Ευρώπη, την Αμερική, ακόμα και την Αυστραλία.

Το θλιβερό της όλης υπόθεσης είναι, μάλιστα, ότι το νέο μεταναστευτικό κύμα σπρώχνει στους δρόμους της φυγής το πιο εξειδικευμένο τμήμα της νέας γενιάς, επιστήμονες με πτυχία, πολυετείς σπουδές και προσόντα, τους νέους ανθρώπους, δηλαδή, που, υπό άλλες συνθήκες, θα αποτελούσαν τον κινητήριο μοχλό για την ανασυγκρότηση της χώρας”.

Στο ίδιο κλίμα γράφει και ο Απόστολος Λυκεσάς, συγγραφέας και δημοσιογράφος: “Παλιά μετανάστευαν εξαιτίας της ανέχειας. Κουβαλούσαν τις αναμνήσεις τους σαν ξόρκια για τους δράκους της ξενιτιάς κι έσερναν, εκτός από τους ταπεινούς τους μπόγους, πιότερο την υπόσχεση για επιστροφή.

Νοσταλγία για μια αγαπημένη όπως ο Γιάννης του Μοθωνιού για μια Μελαχρώ ιστορημένη από τον Παπαδιαμάντη. Μια υπόσχεση σαν αυτή με την οποία έκλεινε το «Διπλό βιβλίο» του Δημήτρη Χατζή: «Και θα τη φκιάσουμε έτσι και μια πατρίδα για μας - εκεί στην πατρίδα μας την Ελλάδα».

Τώρα φεύγουν οργισμένοι. Στις βαλίτσες κουβαλάνε τα πτυχία τους, βουβό θυμό κι ένα δακρυσμένο άι σιχτίρ για την πατρίδα που τους αποβάλλει σαν ανεπιθύμητα μπάσταρδα. Φεύγουν νέοι με μεταπτυχιακά αλλά και απελπισμένοι μεσήλικες. Οπως ο γιατρός, μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, που πήγε στην Αγγλία αγανακτισμένος με όσα βίωνε στα ελληνικά νοσοκομεία. Σαν την Ξένια που γύρισε δυο φορές την Ευρώπη και τώρα ζει ως περιζήτητη εργαζόμενη στη Ζυρίχη πριν ακόμη γίνει 25 χρονών. Αριστη στο σχολείο, στο πανεπιστήμιο, για τους Ελβετούς. Η πατρίδα της όμως της έκοβε την ανάσα με λαβή επιδέξιου στραγγαλιστή.

Αναχωρούν όχι πια για ταξίδι με φτηνό αεροπορικό εισιτήριο. Η γενιά της ξέφρενης ανεμελιάς συνετρίβη κατά την προσγείωση στην πραγματικότητα. Φεύγουν νιώθοντας τυχεροί αν καταφέρουν και βρουν χώρα υποδοχής: μηχανικοί και επαγγελματίες από τον χώρο της υγείας, λογιστές και φοροτεχνικοί, ναυπηγοί και αρχιτέκτονες, γεωπόνοι και χημικοί, κτηνίατροι και φυσιοθεραπευτές, τεχνολόγοι πυρηνικής ιατρικής και οδοντίατροι, λογοθεραπευτές και μαίες, μηχανικοί αυτοκινήτων και συγκολλητές, κλειδαράδες και χτίστες, ξυλουργοί και υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι και ψυκτικοί. Κάθε οικογένεια και ένας μετανάστης.

Παρηγορούν τους δικούς τους «μην κλαις, βρε μαμά, θα μιλάμε στο σκάιπ». Η θέση όμως στο κυριακάτικο τραπέζι θα είναι άδεια. Σε πέντε ηλεκτρονικά λεπτά τι να πεις; Για ποιο καημό, ποιο όνειρο και πόνο, πώς να τσουγκρίσεις το ποτήρι στη χαρά;

Θα περιμένουν όλοι το καλοκαίρι. Αν η εταιρεία δώσει άδεια. Αλλά ποιος τα σκέφτεται αυτά τώρα που στο μυαλό υπάρχει το σχέδιο -και η όποια ευκαιρία- για δραπέτευση. Γιατί το πατρώο χώμα είναι ειρκτή, κυρίως για τους αθώους. Οι άλλοι μια ζωή θα ξεφεύγουν.

Τώρα στα αεροδρόμια οι συγγενείς δεν κουνάνε πια μαντήλια κι αυτοί που φεύγουν αφήνουν σε όσους μένουν μοναχά τις ελπίδες. Πως όταν περάσουν τα χρόνια ενδέχεται να ξεθυμάνει ο θυμός, θα στραγγίσει το ξίδι, θα μείνει μόνο η γλύκα στιγμών με συγγενείς και φίλους, ομορφιές και γοητείες των αισθήσεων, θερινές τζιτζικοκραυγές ξεγνοιασιάς.

Ποιες λέξεις άραγε και ποια χρώματα θα περιγράφουν το περιεχόμενο της νοσταλγίας του μέλλοντος; Παπαδιαμαντικές «ελάτε, παιδιά, να τραγ'δήστε» ή του Χατζή «...κι ας είναι λίγο για την Ελλάδα»;

Φεύγουν οργισμένοι. Στις βαλίτσες κουβαλούν τα πτυχία τους κι έναν βουβό θυμό. Η γενιά της ξέφρενης ανεμελιάς συνετρίβη κατά την προσγείωση στην πραγματικότητα  

 

This is Greece too !

«Φεύγω ή μένω στην Ελλάδα της κρίσης;»

«Φεύγω ή μένω στην Ελλάδα της κρίσης;» είναι ο τίτλος του debate που διοργάνωσε ο οργανισμός Intelligence Squared Greece την Τετάρτη (6/7) στις 7 το απόγευμα στο Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού, Πειραιώς 254.
Με συντονιστή τον Τάσο Τέλλογλου, τρία ζευγάρια ομιλητών αντιπαρατέθηκαν βάσει επιχειρημάτων για το αν η κρίση στη χώρα μας αποτελεί ευκαιρία για δημιουργία ή αν θα πρέπει κάποιος να στραφεί στο εξωτερικό και την μετανάστευση.
Έχει έρθει πράγματι η στιγμή να αποδημήσουμε αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον ή είναι η κρίση μια μεγάλη ευκαιρία από την οποία θα κερδίσουν όσοι μείνουν εδώ; Είναι «έξω» καλύτερα; Και αν είναι, θα τα καταφέρουμε εμείς καλύτερα;
Είναι μεταξύ, των ερωτημάτων που προσέγγισαν οι έξι ομιλητές και στο τέλος του debate, το κοινό με την ψήφο του αξιολόγησε τις απόψεις για την αρτιότητά τους.

Ομιλητές:

Παρουσίαση Βιβλίου: «Επενδύοντας Στη Φυγή» (Κριτική, 2011)

Λόης Λαμπριανίδης, Συγγραφέας και Οικονομικός γεωγράφος, καθηγητής στο τμήμα οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Διευθυντής της Ερευνητικής Μονάδας Περιφερειακής Ανάπτυξης και Πολιτικής (ΕΜΠΑΠ). Το βιβλίο του «Επενδύοντας Στη Φυγή» αναλύει τη διαρροή εγκεφάλων από την Ελλάδα.

Υπέρ της Πρότασης:

§         Χρήστος Παπαδημητρίου, Καθηγητής Πληροφορικής στα Πανεπιστήμια Harvard, Μ.Ι.Τ., Stanford και Berkeley όπου κατέχει την τιμητική έδρα Πληροφορικής C. Lester Hogan.

§         Στάθης Καλύβας, Καθηγητής Πολιτικών Επιστημών και Διευθυντής του Προγράμματος «Order, Conflict and Violence» του Πανεπιστημίου Yale.

§         Γρηγόρης Φαρμάκης, Επιχειρηματίας, Δ/νων Σύμβουλος της εταιρείας στατιστικής έρευνας και πληροφορικής Agilis S.A.

Κατά της Πρότασης:

§         Απόστολος Δοξιάδης, Μαθηματικός, Σκηνοθέτης, και Συγγραφέας. Τα βιβλία του «Ο Θείος Πέτρος και η Εικασία του Γκόλντμπαχ» και το «Logicomix» (σε συνεργασία με τον Χ. Παπαδημητρίου) έφεραν τα Μαθηματικά στη μυθιστορηματική αφήγηση.

§         Κυριάκος Πιερρακάκης, τέως Πρόεδρος του Ινστιτούτου Νεολαίας, υποψήφιος Διδάκτορας στο τμήμα Πολιτικών και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

§         Αρίστος Δοξιάδης, Επιχειρηματίας, κοινωνικός επιστήμονας και πεπειραμένος επενδυτής. Δ/νων Σύμβουλος της εταιρείας Notos Associates.

Το συγκεκριμένο debate υλοποιήθηκε με χρηματοδότηση της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς- Ινστιτούτο Νεολαίας, μέσω του προγράμματος Νέα Γενιά σε Δράση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και μεταδίδονταν on line από την ιστοσελίδα http://www.skai.gr/
Η Intelligence Squared Greece στόχο είχε να παρουσιάσει  ένα debate μέσα από το οποίο οι νέοι θα διαπραγματευτούν όλοι μαζί αλλά και ο καθένας με τον εαυτό του, αν θα μείνουν στην Ελλάδα και θα επενδύσουν στην ενδεχόμενη αλλαγή της ή αν θα αποδημήσουν σε νέους τόπους αναζητώντας τις εκεί ευκαιρίες.
Σίγουρα πρόκειται για ένα δημοσιογραφικά στημένο αντίγραφο των αγώνων επιχειρηματολογίας των μαθητών/-τριών του Λυκείου που αποσκοπούν στην προώθηση και την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης των νέων, δίνοντάς τους την ευκαιρία να διαγωνιστούν μέσα σε ένα αυστηρά καθορισμένο πλαίσιο κανόνων εκφοράς λόγου με λόγο και αντίλογο.
Ωστόσο το debate ανέδειξε ένα φλέγον ζήτημα της κοινωνικής και οικονομικής συγκυρίας που διανύουμε που συνδέεται και με τη διαρροή Ελλήνων επιστημόνων στο εξωτερικό όπως απέδειξε και η έρευνα του Λόη Λαμπριανίδη, οικονομικού γεωγράφου και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.
Στο δημοσίευμα της Κατερίνα Βουτσινά στα nea online στο  διαβάζουμε ότι η διαρροή επιστημονικού δυναμικού - γνωστή ως brain drain - παρατηρείται στη χώρα μας από τη δεκαετία του 1960 και οφείλεται στις απαρχαιωμένες δομές της ελληνικής οικονομίας και την αδυναμία της να τους απορροφήσει. Ο κ. Λαμπριανίδης άρχισε την έρευνά του το 2009. Θέλησε, όπως λέει, να μελετήσει επιστημονικά ένα φαινόμενο που μέχρι τότε μόνο εμπειρικά είχε παρατηρηθεί. Στα ερωτηματολόγια που απέστειλε μέσω Διαδικτύου απάντησαν ανώνυμα 2.734 έλληνες πτυχιούχοι Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης που εργάζονται ή εργάστηκαν σε 74 χώρες και 528 πόλεις στο εξωτερικό, αλλά έζησαν μέχρι τα 18 τους στην Ελλάδα. Σήμερα εκτιμά πως περίπου 114.000 - 139.000 Έλληνες πτυχιούχοι εργάζονται στο εξωτερικό και αποτελούν το 9,5% - 11,% του συνόλου των πτυχιούχων που ζουν στη χώρα μας. Οπως μάλιστα αναφέρει, 3 στους 10 δηλώνουν πως δεν μπορούν πλέον να επιστρέψουν.

Ως πιθανή λύση ο κ. Λαμπριανίδης προτείνει στροφή της χώρας μας στη δημιουργία σύνθετων ελληνικών προϊόντων και υπηρεσιών, την ενίσχυση της έρευνας και την κινητοποίηση επιστημόνων της διασποράς να συνεισφέρουν σε πανεπιστήμια και επιχειρήσεις στην Ελλάδα. «Η ελληνική κοινωνία πρέπει να αναγνωρίσει πως οι πτυχιούχοι αποτελούν τεράστιο κεφάλαιο για την οικονομία. Έχουν πολυετείς και καλές σπουδές και εργασιακή εμπειρία στο εξωτερικό. Αν κάποιοι από αυτούς επέλεγαν να επιστρέψουν, θα μπόλιαζαν την κοινωνία και θα μετέφεραν άλλες εργασιακές αντιλήψεις», συμπεραίνει ο καθηγητής.

Από τη μελέτη του κ. Λαμπριανίδη - «Επενδύοντας στη φυγή: Η διαρροή επιστημόνων από την Ελλάδα την εποχή της παγκοσμιοποίησης» (Εκδόσεις Κριτική) - προκύπτει πως ο μέσος Έλληνας επιστήμονας που εργάζεται στο εξωτερικό είναι άνδρας, ηλικίας μικρότερης των 40 ετών, έχει πτυχίο θετικών επιστημών και ζει σε μεγάλη πόλη της Ευρώπης ή των ΗΠΑ. Συγκεκριμένα, 16,9% ζει στο Λονδίνο, 3,9% στη Νέα Υόρκη και τις Βρυξέλλες, 3,7% στη Βοστώνη και 2,8% στο Παρίσι. Σχεδόν 7 στους 10 συμμετέχοντες στην έρευνα είχαν μεταπτυχιακό ή διδακτορικό όταν βρήκαν την πρώτη τους δουλειά και 1 στους 2 έχει σύντροφο άλλης εθνικότητας.

Επιπλέον, ο καθηγητής παρατήρησε χάσμα στις απολαβές των επιστημόνων που παρέμειναν στο εξωτερικό και όσων επέλεξαν να επιστρέψουν. «Το 46,4% των Ελλήνων που εργάζονται στο εξωτερικό αμείβεται με μισθό μεγαλύτερο των 60.000 ευρώ τον χρόνο, ενώ οι περισσότεροι από όσους επιστρέφουν στην Ελλάδα (39,4%) κερδίζουν λιγότερα από 25.000 ευρώ ετησίως», αναφέρει. Όπως συμπληρώνει, οι Έλληνες επιστρέφουν για συναισθηματικούς και οικογενειακούς λόγους και συχνά συμβιβάζονται με πολύ λιγότερα χρήματα.

Η συζήτηση αυτή σε μια εποχή που βρίσκονται σε εξέλιξη οι αλλαγές στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση καθιστούν πιο επιτακτική την ανάγκη να συνειδητοποιήσουμε όλοι πως το ελληνικό πανεπιστήμιο οφείλει να γίνει πιο ανταγωνιστικό, πιο καινοτόμο και να διεκδικήσει επιτέλους μια θέση στις περιβόητες λίστες των καλύτερων πανεπιστημίων του κόσμου. Εκτίμησή μας είναι ότι δεν υστερεί σε ανθρώπινο δυναμικό αλλά στη δυναμική εκείνη που θα το βγάλει από το τέλμα. Διαφορετικά η Ελλάδα θα παραμείνει η Ψωροκώσταινα που διώχνει τα παιδιά της μόνο που αυτή τη φορά δεν είναι οι αμόρφωτοι αγρότες της δεκαετίας του ’60 και ’70 αλλά η αφρόκρεμα των μορφωμένων νέων που επένδυσαν στη γνώση η οποία αποδεικνύεται ελλιπές προσόν για αξιοπρεπή διαβίωση.

Lifetime of debt...we can't keep you anymore!

Λεφτά δεν είχαμε;

Στην τηλεόραση οι πρωινές εκπομπές σου προκαλούν κατάθλιψη με τα δυσάρεστα νέα για την πορεία των οικονομικών της χώρας, δώρο Πάσχα πενιχρό έως ανύπαρκτο, στα εμπορικά καταστήματα οι ιδιοκτήτες έχουν κρεμάσει μαύρες πλερέζες και από την άλλη φίλη μου που γύρισε από την Κέρκυρα (από τους must προορισμούς για Πάσχα) με ενημέρωσε ότι γινόταν το αδιαχώρητο και όσο για τα κάθε λογής φαγάδικα στην πόλη μας από την μπουγάτσα μέχρι τα μπαρ και τα φαγάδικα η κίνηση συνεχής και ο συνωστισμός μεγάλος.

Αντιφατικό σκέφτομαι και πάνω στον προβληματισμό διαβάζω το κείμενο του Βασίλη Χιώτη στο vima.gr με τίτλο «Αμετανόητοι Ελληναράδες» και θέλω να βάλω like και με τα δύο χέρια.

«Και τι δεν μου έχουν σούρει ορισμένοι από του αναγνώστες του vima.gr, επειδή τόλμησα χθες να σχολιάσω τις πασχαλινές σπατάλες του Έλληνα, που σουβλίζει δυο αρνιά για να φάει το μισό και που πάει διακοπές πέντε φορές το χρόνο, αναθεματίζοντας ταυτόχρονα την κρίση.

«Σιγά μην σου δώσω λογαριασμό που θα ξοδέψω τα λεφτά μου» παρατηρεί ο ένας, σχολιάζοντας την παρατήρησή μου, ότι το Πάσχα ξοδέψαμε σε καφεδάκια, ταβερνάκια και ποτάκια, όσα ξοδεύουμε κανονικά σε δεκαπέντε μέρες. Επειδή δεν έδινες ποτέ λογαριασμό σε κανέναν καημένε μου, σου έστειλε τώρα τον λογαριασμό η Τρόικα και σου έκοψε τα δάνεια η τράπεζα.

«Το πρόβλημα της σπατάλης δεν είναι των ιδιωτών, αλλά του δημοσίου» μου γράφει κάποιος άλλος. 

Έτσι είναι… Το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι ότι κοιτάζουμε πάντα την καμπούρα του άλλου και ποτέ τη δική μας. Για όλα μας τα προβλήματα πάντοτε κάποιος άλλος φταίει…

Κάποιοι το πήγαν ακόμη παραπάνω, προτείνοντας στον εργοδότη μου να με αποπέμψει για να μην ρυπαίνω άλλο τον δημόσιο λόγο και για να μην γίνω όπως λένε «ο Πάγκαλος της δημοσιογραφίας».

Είναι κι αυτό χαρακτηριστικό μας. Να μην ανεχόμαστε καν μια διαφορετική άποψη, παρά μόνον όσες συμφωνούν με την δική μας.

Με λίγα λόγια, είμαστε και παραμένουμε αμετανόητοι Ελληναράδες. Εκνευριζόμαστε όταν μας επισημαίνουν τα κουσούρια μας και κολακευόμαστε όταν εκθειάζουν τα προτερήματά μας. Είναι λυπηρό να διαπιστώνεις ότι εξακολουθούν να έχουν τέτοιες απόψεις σύγχρονοι πολίτες που ενημερώνονται από το διαδίκτυο…

Ευτυχώς δεν είναι η πλειοψηφία. Εκείνοι που συμφώνησαν με την διαπίστωση ότι δεν έχουμε βάλει ακόμη μυαλό, είναι πολύ περισσότεροι από εκείνους που δεν θέλουν ακόμη να δουν τι συμβαίνει γύρω τους.

Περισσότερο από όλα όμως, χάρηκα την επιστολή ενός νέου που παραδίδει πίτσες στο κέντρο της Αθήνας. «Ζητάμε σταθερό τηλέφωνο από την πιτσαρία και πολλοί μας λένε ότι έχουν βλάβη και μας δίνουν κινητό» μου γράφει. «Είναι θλιβερό να σου έχουν κόψει το τηλέφωνο και εσύ να συνεχίζεις να παραγγέλνεις πίτσα τέσσερις φορές την εβδομάδα» καταλήγει.

Είπαμε: Αμετανόητοι Ελληναράδες…» ή όπως λέει και ένα φιλοσοφημένος φίλος όταν πάμε να παραγγείλουμε: «λεφτά δεν είχαμε;”

Οι Έλληνες στο ντιβάνι της κρίσης

Διαβάζουμε σήμερα στην Καθημερινή, στο άρθρο της Μαργαρίτας Πουρναρά:

Αγχος, αγωνία, κατάθλιψη: η απειλή χρεοκοπίας αλλάζει δραματικά τον ψυχισμό μας και το συλλογικό φαντασιακό

Η «Κ» απευθύνθηκε σε επτά ψυχίατρους, ψυχαναλυτές και ψυχοθεραπευτές διαφορετικών ηλικιών και σχολών, ζητώντας τους να μας περιγράψουν το ψυχολογικό υπόβαθρο του Νεοέλληνα, τι μας οδήγησε στην παρούσα δύσκολη κατάσταση, τις άμυνες που θα πρέπει να αναπτύξουμε έναντι του επερχόμενου άγχους από την απειλή των κεκτημένων μας. Αν η Ελλάδα της οικονομικής κρίσης ξάπλωνε στο ντιβάνι, τι λογής ασθενής θα ήταν και τι είδους θεραπευτική αγωγή θα χρειαζόταν;

Τα συμπεράσματα είναι ενδιαφέροντα. Η μετάθεση των ευθυνών, μια στάση που μας χαρακτηρίζει ως λαό, η καχυποψία πως τα προβλήματά μας εκπορεύονται από ξένα «κέντρα», οι ψευδαισθήσεις πως όλοι μάς οφείλουν, η έλλειψη γόνιμης αυτοκριτικής είναι η πηγή των δεινών. Η εκθεμελίωση του γνώριμου τρόπου ζωής μπορεί να οδηγήσει στην αγωνία, την κατάθλιψη, το πένθος, τις βίαιες ανατροπές σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο, αλλά ενδεχομένως και σε βαθιές αλλαγές που θα φέρουν ένα καλύτερο αύριο, με τους Ελληνες να ζουν σε επαφή με την πραγματικότητα και όχι στην γκλάμουρ φούσκα του αρχοντοχωριάτη.

Φοβισμένοι, εγκλωβισμένοι στον υλισμό, ανέτοιμοι να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση, δεν βλέπουμε με διαύγεια. «Τα τελευταία χρόνια, ο Ελληνας έζησε ψευδαισθητικά. Τώρα που ήρθε η κρίση, αντί να δει με ψυχραιμία τι συμβαίνει, κάνει μια μάχη χαρακωμάτων· λέει στον πολιτικό, στον γείτονα, στον εργοδότη: “Αλλαξε εσύ για να αλλάξω και εγώ”. Κανείς δεν κάνει το πρώτο βήμα», λέει ο ψυχίατρος Τάσος Δημόπουλος. Η ωρίμαση είναι μια χαμένη μάχη; Και βέβαια όχι. «Ολα αυτά δεν εκφράζουν μόνον αδιέξοδα. Μια επιθυμία για ζωή βρίσκεται επίσης σε λειτουργία μέσα στη διαδικασία μετάλλαξης του κοινωνικού δεσμού. Μια επιθυμία ως δύναμη ζωής κόντρα στην απόλαυση ως φορέα καταστροφής», τονίζουν οι ψυχαναλυτές Νασία και Ρεζινάλντ Μπλανσέ, μέλη του New Lacanian School.

για την ενδιαφέρουσα συνέχεια

Βιώνουμε την έσχατη πλέον ανάγκη ανόρθωσης της παιδείας... δια στόματος Εμ. Κριαρά

Ρωτήθηκε τον Ιούλιο του 2009 ο ομότιμος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, Εμμανουήλ Κριαράς, από τη Βίκυ Χαρισοπούλου αν

"η οικονομική κρίση συνάδει με την κοινωνική- αυτή που λέμε αξιών; Είναι προϊόν η μία της άλλης ή απλώς συνυπάρχουν με κοινή προέλευση, παράλληλη έκφραση και αδιέξοδο αποτέλεσμα;"
και απάντησε:
"Η κατάσταση είναι άσχημη από κάθε άποψη. Είναι πολύ πιο εντυπωσιακή βέβαια αυτή που λέμε οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις της είναι τραγικές, αλλά- επιτρέψτε μου- είναι τραγικότερες οι επιπτώσεις της άλλης κρίσης, αυτής της λεγόμενης κοινωνικής. Αυτοκαταδιωκόμεθα άπαντες. Υπάρχει γενικώς μια ανισορροπία. Διάγει κρίση η πολιτική ζωή, διάγει κρίση η Παιδεία, η Δικαιοσύνη- έννοιες πρωταρχικές... Όσον αφορά το αμιγώς οικονομικό φαινόμενο, δεν είμαι ίσως αρμόδιος να δώσω λύσεις. Έζησα και το κραχ του ΄29 αλλά ήταν αλλιώς τότε... Τώρα είναι διαφορετικά. Συνδυάζεται με την παγκοσμιοποίηση. Το κοινωνικό λοιπόν πρόβλημα είναι προϊόν της ευημερίας. Προϋπάρχει λοιπόν της οικονομικής κρίσης. Αυτό που ζούμε τώρα θα προτιμούσα να μην το είχα προλάβει, να μην το είχα ζήσει".

και αναφορικά με την κρίση και την έλλειψη παιδείας:
"Παλαιότερα υποστηρίζατε ότι το μέλλον της ανθρωπότητας είναι ο σοσιαλισμός. Εξακολουθεί να παραμένει όραμα και στόχος σας;"

"Εξακολουθώ να το πιστεύω. Η λύση θα έρθει- εγώ δεν θα το προλάβω, ούτε την ανόρθωση της παιδείας που θα πρέπει να προηγηθεί, θα προλάβω. Δεν μ΄ ενδιαφέρει πλέον η πολιτική με τον τρόπο που ασκείται. Η πολιτική μας ζωή οδηγείται σε συντηρητισμό κι αμφιβάλλω αν θα μπορέσει σύντομα να ανακάμψει. Είναι η κρίση σε συνδυασμό με την έλλειψη παιδείας. Δεν τιμώνται πλέον οι αξίες. Βιώνουμε την έσχατη πλέον ανάγκη ανόρθωσης της παιδείας. Είναι όμως η υλιστική κατεύθυνση της παιδείας. Με την τεχνολογία τα ανθρωπιστικά γράμματα υποτιμούνται κι έτσι δημιουργείται μια ανισορροπία... Η αρχή είναι η ΠΑΙΔΕΙΑ. Ένας λαός προάγεται όταν έχει προηγμένη παιδεία. Αν όμως οι ανάξιοι επιπλέουν σ΄ όλους τους τομείς και κυρίως σ΄ αυτούς της πολιτικής... Πρέπει να υπερνικήσουμε την τάση αυτή. Το αποτέλεσμα είναι η δυσπιστία όλων...

Ο υλισμός είναι που σκότωσε το όραμα. Κι ο υλισμός είναι που διδάσκεται από γονείς και δασκάλους. Όλα γίνονται με στόχο την εξασφάλιση παχυλού κέρδους".

διαβάστε όλο το άρθρο καθώς και τις απόψεις του καθηγητή Κριαρά "για τον έρωτα ως αντίδοτο του θανάτου" στα Νέα